maktadır. Yapılan aşırı soğutma ise sistemin soğutma kapasitesini artırmaktadır. Soğutucu akışkandan suya transfer olan ısı, soğutma kulesinin yardımı ile ortama atılmaktadır. Soğutucu akışkan ile soğutma kulesinin suyu arasında ısı transferi bir ısı değiştirgeci vasıtası ile sağlanmaktadır. Bu sistem Amerika'da orta ve yüksek sıcaklık ortamlarında çalışan soğutma gruplarına uygulanmış ve iyi sonuçların elde edildiği iddia edilmiştir. Böyle sistemlerin kullanılması durumunda fan, motor, serpantin ve kompresördeki ilk yatırım tasarrufları ile beraber elektrik tüketiminde de bir enerji tasarrufu sağlanmaktadır [5]. 6.2.3. Buz Depolama Teknolojisi ile Aşırı Soğutma Bu tip aşırı soğutma uygulamalarında, soğutma sistemi ile beraber buz depolama tankı kullanılmaktadır. İstenilen soğutma kapasitesi, cihazın sağladığı soğutma kapasitesinin üzerinde ise, kondenser çıkışındaki soğutucu akışkan buz depolama tankından geçilerek sıcaklığı düşürülmekte, başka bir deyişle aşırı soğutma işlemi yapılmaktadır. Örneğin soğutma kapasitesi sıfır olan gece periyodunda soğutucu akışkan, iç üniteye girmeden buz depolama tankından geçerek, buzun oluşmasını sağlamaktadır. Daha sonra, istenilen soğutma kapasitesi cihazın verdiği kapasitenin üzerine çıktığında, kondenser çıkışındaki soğutucu akışkan buz depolama tankından geçirerek sıcaklığı düşürülmekte, başka bir deyişle aşırı soğutma yapılmaktadır. Böylece sistemde ek bir_ kapasite ile istenilen kapasiteye ulaşılmaktadır. Şekil 13 ve 14, böyle bir sistemde cihazın bağlantı şekilleri, şarj ve deşarj durumundaki çalışma prensibini göstermektedir [7]. Buz depolama ile aşırı soğutmanın yapılması Daikin firması tarafından VRV sistemleri ile beraber kullanılmıştır. Firma tarafından yapılan çalışmalar böyle yöntem ile aşırı soğutmanın uygulanması %30 kapasite atışı sağlayabileceğini göstermiştir. 7. Sonuç ve Öneriler Soğutma sanayinde aşırı soğutma yaygın olarak kullanılmaktadır. Çoğu uygulamaların amacı genleşme valfine olası bir gaz girişini önlemektir. Bu nedenle hava veya su ile soğutulan kondenserlerde, soğutucu akışkan, kondenseri terk etmeden önce ek devrelerden geçmekte ve sıcaklığı kondenzasyon sıcaklığı altına düşmektedir. Aşırı soğutmanın kapasite artışı üzerindeki etkisi akışkan maddesine göre değişmektedir. Özgül ısı katsayısı fazla olan soğutucu akışkanlarda, kapasite artışı fazladır. Yapılan çalışmada R407C soğutucu akışkan ihtiva eden sistemlerde aşırı soğutmadan dolayı kapasite artışının R134a ve R22 akışkanlardan daha fazla olduğu görülmüştür. Aşırı soğutmada kapasite artışı kondenzasyon sıcaklığına da bağlıdır. Yüksek kondenzasyon sıcaklığına sahip olan çevrimlerde aşırı soğutmanın uygula�ması daha fazla kapasite artışı sağlar. Literatür araştırması, son zamanlarda enerji tasarrufuna yönelik aşırı soğutmanın uygulanması üzerinde çalışmaların yoğunlaştığını göstermiştir. Yapılan çalışmalar içinde, üç çalışma burada kısaca anlatılmıştır. Bu çalışmaları yapan araştırmacıların ortak düşünceleri, böyle bir yöntemin uygun şartlarda kullanıldığında hem kompresör ilk yatırım hem de kompresör enerji girişi açısından tasarruf sağlanabileceği yönündedir. Örneğin, kondenzasyon sıcaklığı 50 °c ve 1 kg/sn debi ile çalışan bir çevrimde kompresör enerji girişi değişmeden 20 °C aşırı soğutmanın yapılması, yaklaşık 37 KW bir kapasite artışı sağlar. Literatürde önerilen yöntemlerin ekonomik olması çeşitli faktörlere bağlıdır. Böyle sistemlerin ekonomiklik açısından uygunluğu; çevre koşulları, kondenzasyon ve evaporasyon sıcaklıkları, çevrimin çalışma süresi, soğutma sisteminin ilk yatırım maliyeti, kompresör enerji tüketim maliyeti gibi faktörlere bağlıdır. Kaynaklar 1. SPORLAN Thernıostatik Expaıısion Valves, Bul/etin 10-11, Septenıber 1996 2. Copeland Yarı Hernıetik kompresör Seçim kataloğu 3. SPORLAN Thermostatik Expansion Valves, Catalog Na 201, printed in USA 4. Coııvillion Rj., Larson M W, Somerville MH., "Aııalysis ofa Vapor-Compressioıı 5. Refrigeration Systenı with a Mechaııical Sııbcooling ", ASHRAE Transaction 1988 94(2): 641-660 6. Federal Technology Alert, Refrigeration Subcooling, Pacific Northwest Natioııal Laboratory Report, USA, 1995 7. Jce Storage VR V Systems tanıtını kataloğu, DA/KINlndustries LTD. ifil . Buz depolamatankı Buz de polama tankı Soğutmagrubu n · - �-,Q . •. ]lsı 1 Değiştirgeci i LJ : ·: ıjı :ı ; . ·� l!J,. Buz İç ünite İç ünite D Şekil 13. Şarj sırasındaki buz oluşumu. Şekil 14. Deşarj sırasındaki aşırı soğutmanın yapılması. TESİSATDERGİSİ .. SAYI68 AĞUSTOS 2001
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=