Tablo 1. Tev=2 °C. Tcon=50 °C şartlarında istenilen soğutma kapasiteleri için kullanılacak Copeland yarı-lıermetik kompresörler ve gereken motor giiçleri [2]. istenilen Soğutma Kapasitesi Kompresör Motor Gücü COP (KW) Modeli (KW) 74 OOSH3500 27.77 2.69 89 OOSJ4000 32.87 2.72 109 alSH5000 39 2.82 Ta �lo 2. Tev=2 °C, Tcon=50 °C şartlarında istenilen soğutma kapasiteleri için aşırı sogutmanın yapılması durıımıında kııl/anılacak Copeland yarı-lıermetik kompresörler ve gereken motor giiçleri [2]. istenilen Aşırı Soğutma Soğutma Kapasitesi (T3-T3') ( C ) (KW) 74 22 89 22 109 25 resörler Copeland firmasına ait, yarı hermetik kompresörlerdir. Kapasitenin artması ile kompresör modeli değişmekte, daha büyük kompresör kullanılmakta ve buna bağlı olarak kompresör enerji tüketimi artmaktadır. Tablo 2'de ise aşırı soğutmanın uygulanması ile ayni soğutma kapasitesi için kullanılacak kompresör modeli, kompresör gücü ve sistem performansını göstermektedir. Görüldüğü gibi, yeterince aşırı soğutmanın uygulanması sonucunda daha küçük bir kompresör modeli ve enerji tüketimi ile ayni soğutma kapasitesini elde etmek mümkündür. Bunun gibi durumlarda, aşırı soğutma, kompresör ilk yatırım ve kompresör enerji tüketimi açısından tasarruf sağlamaktadır. Kompresör Motor Gücü Modeli COP (KW) OOSH3000 21.46 3.34 OOSJ3500 27.77 3.23 alSH4000 32.87 3.32 firmasına ait R22 soğutucu akışkanın genleşme valfinin giriş sıcaklığına göre düzeltici katsayılarını göstermektedir [3]. Görüldüğü gibi soğutucu akışkanın genleşme valfine giriş sıcaklığının düşürülmesi ile düzeltici katsayı büyümekte, başka bir deyişle genleşme valfinin kapasitesi artmaktadır. Aşırı soğutmanın uygulandığı sistemlerde genleşme valfinin seçiminde mutlaka firmalar tarafından verilen düzeltici katsayılar göz önünde bulundurulmalıdır. Şüphesiz, aşırı soğutmanın uygulanması ile evaporatör kapasitesi artmaktadır. Bu nedenle genleşme valfinde de olduğu gibi evaporatör seçiminde de aşırı soğutma neticesinde soğutucu akışkanın giriş sıcaklığının azalması ve kapasite artışı dikkate alınmalıdır. 6. Aşırı Soğutmanın Uygulanma Yöntemleri Daha önce de değinildiği gibi, soğutma gruplarında genleşme valfine giren akışkanın gaz halinde girmesini önlemek ve enerji tasarrufu sağlamak açısından, aşırı soğutma uygulanmaktadır. Literatür araştırması, aşırı soğutmanın uygulanma amacı itibari ile iki grupta sınıflandırılabileceğini göstermiştir. 6.1. Klasik Uygulamalar Klasik aşırı soğutma uygulamalarında amaç, genleşme valfine kısmi buhar girmesini önlemek ve az miktarda da olsa enerji tasarrufu sağlamaktır. Bu tip uygulamalara soğutma sanayinde geniş ölçüde rastlanmaktadır. Klasik uygulamalarda doymuş sıvı halinde kondenserden çıkan soğutucu akışkan, basit ek devreler ile aşırı soğutulmaktadır. Hava ile soğutulan kondenserlerde aşırı soğutma kondenserin alt kısmına eklenen devreler ile yapılmaktadır (Şekil 8). Su ile soğutulan kondenserlerde ise, aşırı soğutma kondenser içine soğutucu akışkan çıkmadan önce konulan ek borular vasıtası ile sağlanmaktadır. \ \ Şekil 8. Hava ile soğutıılan kondenserlerde aşırı soğutma için tasarlanan ek devreleı: Sanayide rastlanabilecek diğer bir klasik uygulama ise sıvı hattı ile emme hattı arasına konulan ısı değiştirgeçleridir (Şekil 9). lsı değiştirgeci yardımı ile kondenserden çıkan sıvının sıcaklığı emme hattındaki düşük sıcaklıkta bulunan buhar vasıtası ile düşürülmektedir. Bu tip uygulamanın amacı aşırı soğutmanın yanı sıra emme hattında kompresöre girebilecek olası bir sıvı hareketini önlemektir. 5. Aşırı Soğutmanın Genleşme Valfı Kapasitesi Üzerindeki Etkisi Soğutma sistemlerinin tasarımında genleşme valfinin doğru seçilmesi, diğer çevrim elemanlarında da olduğu gibi önem taşımaktadır. Genleşme valfinin küçük seçilmesi evaporatörün iyi beslenmemesine yol açarken, büyük olması da sıvı haldeki soğutucu akışkanın kompresöre kaçmasına sebep olmaktadır. Aşırı soğutmanın uygulanması, genleşme valfinin kapasitesini etkiler. Aşırı soğutmanın uygulanması sonucunda, genleşme valfine daha düşük sıcaklıkta soğutucu akışkanın girmesinden dolayı genleşme valfinin seçimi için düzeltici katsayılar verilmektedirler. Tablo 3. Sporlan Tablo 3. Sporlan fırı'.ı�sıııa ait �erınost � tik genleşme valjlerinin seçiminde soğutucu akışkaııın genleşme valflııın gırış sıcaklıgına gore uygulanması gereken diizeltici kaısayılaı: Soğutucu akışkanın giriş sıcaklığı ( F) o 20 40 60 80 100 Valf kapasite artışınısağlayan düzeltici katsayılar 1 .56 1 .45 1 .34 1 .24 1 . 1 2 1 TESiSATDERGİSİ IIJII SAY168 AĞUSTOS 2001 1 ( ! \ \ �ı --771 ,� 1 1 1 1
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=