• BUNALIMDAN KURTULABiLME Or. Üzeyir Carih asım ayından beri ülkemizde U � yaygınlaşarak devam edegelen �'\. bunalımdan elbirliği ile kurtul� labilmenin yolu mutlaka vardır ve bulunmalıdır. Aslında bir devlet yönetimi ile büyük bir holding şirketin yönetim tarzında bir benzerliğin, bir analojinin bulunduğu şüphe götürmez bir gerçektir. Bir devletin toprağı ve bayrağı olduğu gibi, bir holdingin arazisi, taşınmazları ve bayrağı mevcuttur. Bir devletin milleti, şirketin ise hissedarları vardır. Devletin bakanları ve bürokrasisine karşı şirketin müdürleri ve personeli mevcuttur. Devletin eyaletleri ve valilerinin karşılığı, yürütme kurulu ve başkanıdır. Devlet hizmet satar, karşılığında vergi tahsil eder. Şirket de mal ve hizmet satar, bedeli kullanıcı tarafından ödenir. Devletin düşmanları, şirketin rakiplerine eşdeğerdir. Devletin iç borcuna mukabil, şirketin hissedarlarının sermaye artırımları, dış borçlarında da eşleniklik vardır. Devletlerde partiler, şirketlerde de hissedar klikleri ve lobileri mevcuttur. Avoiding Distress Şirketlerin cirolarının karşılığı, devletlerde gayrisafi milli hasıladır. Şirketlerin bilançolarının karşılığı, devletlerde bütçe açığı ve fazlasıdır. Şirketlerde likidite, devletlerde bir bakımdan tedavüldeki paranın karşılığı olan döviz imkanlarıdır. Devlet de aynen şirket gibi ekonomisini yönetirken, ikisi lastik biri taş olan üç topla oynayan bir cambaza benzetilebilir. Lastik toplardan bir öz varlık, ikincisi gelirgider farkı, taş olanı ise likidite olup kesinlikle düşürülmemesi gerekir. Sıkıntıya giren bir şirkette, yürütme kurulu başkanının, üyeleri ve yetkili danışmaları ile birlikte bir durum muhakemesi yapıp, alacak, borç, likidite durumunu tesbit etmesi ve sıkıntısını gidermek için bir eylem planı oluşturması gerekir. Bu arada yürütme kurulu başkanı "şüyuu vukuundan beterdir" deyiminden hareketle, vakit kaybetmeden ciddi ve güvenilir bir uslupla, gerek hissedarlara gerekse personele, durumu açık seçik ve şeffaf bir şekilde anlatarak dedikodu, tereddüt ve karanlık senaryoların üretilerek bir paniğin ortaya çıkmasını önlemelidir. Belki de başbakanın yapması gerekli olan da budur. Bu arada hızla hareket ederek, likiditeyi artırmak için katı varlıkların satışına tevessül etmelidir. Aynı zamanda zararlı yan ve alt şirketlerini elden hızla çıkartma yoluna gitmelidir. Devlette karşılığı özelleştirmedir. Tahsilatları hızlandırırken, imkan nisbetinde sermaye tezyidine gidecektir. Bunun karşılığı vergi kontrolü ve iç borçtur. Aynı zamanda bankalara olan borcunu temdit etme ve yeni kredi bulmaya çalışmalıdır. TESİSATDERGİSİ SAYI 63 MART2001 .. Bu girişiminde başarılı olamaz ise karşılıklı çıkarları dengeleyecek bir ortak bulma araştırmasına girişecektir. Devlet iç borçlarını karşılamak için para basabilir. Şirketin karşılıksız çek vermesi ise ceza icab ettirir. Aradaki fark budur. Bütün problem yönetimde gider ve gelirin dengelenmesidir. İmkanları olmayan bir devletin personel ve sendikal zamları, subvansiyonları devlet bankalarının görev zararı adı altında toplanır, bunun külfetini halk çeker. Bu durumda enflasyonu düşürmek için alınacak önlemler mutlaka işsizliği körükler. Bunu önlemenin tek yolu özelleştirme yap-işlet-devret sistemine hız verme, ihracatı, turizmi ve yabancı sermayeyi hızlandırma aksiyonlarıdır. Bu anda Türkiye'de ucuz ve mevcut dış kredilere dayanan projeler bürokratik engellere çarpmaktadır. Burada bürokrasinin, teftiş ve suç duyurmaları dolayısıyla ürkek ve durma noktasına gelmiş olmasını yadırgamamak gerekir. Artık siyasi iradenin sorumluluk alıp, bürokrasinin önünü açması zamanı gelmiş, geçmiştir. Halkımızın tüm kesimlerinin, kendi kadar tüm toplumu ve Türkiye'yi düşünerek özveriye katlanması gerekir. Açıklanan programa güvenip destek vermek ve kendine düşen fedakarlığı kabul etmek, kanımca vatandaşlık görevidir � �CS)� - /, 1/ a ifr�� r(l/</1
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=